• Algemene afbeelding 3
  • Algemene afbeelding 1
  • Algemene afbeelding 2
Thema’s en signalen vanuit de leefwereld.

 Introductie 

In de verschillende buurten waar wij als buurtpastores werkzaam zijn, zien wij dat met name kwetsbare bewoners met dezelfde soort zorgen en problemen te maken krijgen. Vaak kunnen wij deze problemen niet oplossen. Dat wil niet zeggen dat we dus niks kunnen betekenen. We kunnen naar mensen luisteren, en hen helpen weer wijs te worden uit zichzelf. We kunnen samen zoeken naar een spoor om in alle chaos en verwarring, bij levenskeuzes of hun botsen met instanties, in hun verdriet en hun verlangen, te ontdekken wie ze zijn en wie ze willen zijn; pastoraat op maat, aansluitend bij de leefwereld van de ander. Soms ontstaat er vanuit die ontmoetingen een mogelijkheid voor mensen weer op te bloeien; om ruimte te krijgen om zelf weer leuke dingen op te pakken of om de kinderen weer tot steun te kunnen zijn. Of er ontstaat een mogelijkheid naar het (opnieuw) betrekken van andere instanties of werkers. Soms ligt daar juist het probleem en moet dat besproken worden. En soms kan er eigenlijk helemaal niks, behalve het samen uithouden in de uitzichtloosheid.

Hieronder een weergave van de thema's die dit jaar sterk naar voren kwamen. In de kaders leest u een viertal signalen die wij willen teruggeven vanuit het werk.

  • Armoede / schulden

De stress, de schaamte die het geeft voortdurend geconfronteerd te worden met schulden, met rekeningen die niet betaald kunnen worden, met altijd nee moeten zeggen tegen je kinderen. En dan toch maar ja zeggen omdat je het niet meer kunt. En dan weer nieuwe schulden erbij hebben. Geen vangnet hebben die even iets kan opvangen voor jou. Afhankelijk zijn van instanties die beslissingen voor jou nemen. Geen baan kunnen vinden en je daardoor overbodig voelen. Ook kinderen voelen dat en ondervinden daar stress en schaamte van. Daarnaast waren er ook veel praktische vragen van het uitzoeken van een nieuwe zorgverzekering, kwijtschelding aanvragen tot het doorlopen van de het traject om onder bewind te komen.

  • Allerhande zorgen van en om de (klein)kinderen

Vragen over schoolkeuzes, over hoe het kind het doet op school, hoe om te gaan met grote emoties van kinderen binnen gezinnen waar veel aan de hand is, kinderen die ontsporen en ouders die met hun handen in het haar zitten, pesten en rouw bij kinderen. Onmacht, verdriet, schuldgevoel en praktische zaken (studiefinanciering aanvragen, OV aanvragen, inschrijven op een school, allerhande schoolkosten etc.) en zorgen en emoties omtrent het uit huis plaatsen van kinderen. Groepsdruk bij kinderen en volwassenen en hoe daar mee om te gaan.

  • Overstappen naar speciaal onderwijs

Relatief vaak maken we mee dat een kind uit onze buurten de overstap moet maken naar speciaal onderwijs. Dit zorgt voor veel onrust en onzekerheid in een gezin. Vaak komt er schaamte bij kijken, omdat het speciaal onderwijs allerlei negatieve gevoelens oproept. Voor het kind is het een breuk: het moet weg uit een bekende omgeving en weg van vriendjes en vriendinnetjes. Voor ouders levert zo'n overstap vaak veel bureaucratische rompslomp: leerlingenvervoer moet worden aangevraagd en de inschrijving moet worden geregeld, wat lastig is omdat er op veel scholen wachtlijsten zijn en het kind in de tussentijd thuis komt te zitten. Maar gelukkig zien we ook dat kinderen kunnen opfleuren op het speciaal onderwijs. Op hun oude school voelden ze zich onbegrepen en onzeker en hadden ze het gevoel dat ze niks konden. Daardoor kregen ze ook een hekel aan school. Op de nieuwe school veren ze vaak op, ontdekken ze nieuwe talenten bij zichzelf en gaan ze weer met plezier en zelfvertrouwen naar school.

  • Criminaliteit / veiligheid

Er waren zorgen om kinderen, die nauwelijks nog door hun ouders te bereiken waren, omtrent keuzes in hun leven en keuzes van vrienden. Er was schaamte over kinderen / jongeren die het verkeerde pad op zijn gegaan en tegelijkertijd zorgen om de veiligheid van de rest van het gezin. Er waren gezinnen die onderling in de clinch lagen wat ook invloed had op de kinderen. Er zijn nog steeds inbraken in de buurt die het gevoel van onveiligheid aanwakkeren. Er waren bewoners die gewelddadige conflicten mee hebben gemaakt en hier veel stress en angst aan overhielden.

  • Ziekte / gezondheid en ouderdom

Op het gebied van ziekte en gezondheid was er zowel psychiatrische als fysieke als verslavingsproblematiek. Niet weten wat je hebt en iedere keer geconfronteerd worden met je grenzen en je daarin niet gehoord of begrepen voelen. Rouw en trauma's die je blijven achtervolgen en je leven kunnen beheersen. Verslaafd zijn en daar niet uit kunnen komen of fysieke klachten hebben door alle stress die je te verduren krijgt. Bewoners die de boodschap kregen ongeneselijk ziek te zijn. Zij werden met hun neus op de feiten gedrukt van de onomkeerbaarheid van een ernstige ziekte. Ouderen die moeten dealen met lichamelijke of geestelijke aftakeling, het afhankelijk worden en een steeds kleinere wereld krijgen.

  • Taal

Rondom taal blijven er voor veel bewoners (zowel van Nederlandse als van niet- Nederlandse achtergrond) moeilijkheden om hun weg te vinden. Gesprekken op school zijn moeilijk, maar ook bij huisartsen en instanties. Er is hulp nodig om brieven te begrijpen en te beantwoorden etc. Om nog maar te zwijgen van de digitale wereld.

  • Allerlei thematieken rondom relaties

Verliefd worden of zijn, zwangerschap en geboortes, conflicten hebben met je ouders, met je (ex)partner, de relatie met je ouders verbreken en de pijn die daaruit voortkomt, niet met en niet zonder je gezin kunnen, vechtscheidingen en hoe moeilijk dat is voor ouders en kinderen.

  • Wonen

Bijstaan van bewoners tijdens het grootonderhoud in hun woning. Meedenken en zoeken in het vinden van een geschikte woning. Aan den lijven ondervinden hoe groot de woningnood voor onze doelgroep is. Het bijstaan van bewoners die te maken met overlast en conflicten in de buurt.

  • Trauma's uit het verleden

Allerlei bewoners kampen met trauma's die nog steeds impact hebben op het leven van bewoners. Herinneringen aan een gewelddadige jeugd, dakloosheid, de vlucht uit een oorlogsgebied en uithuisplaatsingen zijn zaken die je altijd bijblijven en soms op eens weer opspelen en het dagelijks leven beïnvloeden.

  • Zingeving en levensvragen

Bewoners die geconfronteerd werden met rouw en verlies en alle vragen die dit oproept. Het besef dat je zelf sterfelijk bent als je een slechte diagnose krijgt, jezelf verzoenen met je leven voor je sterft (of juist niet), realiseren wat/wie je moet achterlaten bij je dood, proberen dat zo goed mogelijk te doen en te regelen, de sterfelijkheid van je partner, ouders, kinderen, huisdier.
Ook waren er bewoners die worstelen met identiteits- en religieuze vragen.

  • Eenzaamheid

Aandacht hebben voor mensen die zich om uiteenlopende redenen eenzaam voelen. Meeleven met wat zij meemaken in hun dagelijks leven en soms met niemand kunnen delen. En samen zoeken hoe zij indien mogelijk uit hun isolement kunnen komen.

 

........hoe het gaat......

Armoede

Armoede gaat over veel meer dan een gebrek aan geld. Het gaat over financiën, maar ook het niet (meer) mee kunnen doen aan de maatschappij, vanwege het ontbreken van werk, onderwijs  en sociale netwerken. Het gaat over de kwaliteit van je huis en van je buurt, waar iedereen in hetzelfde schuitje lijkt te zitten. De stress die armoede met zich mee brengt, geeft een veel te grote psychische belasting, waardoor mensen ziek worden en de spanning bij het hele gezin oploopt. Uiteindelijk gaat armoede ook over het ondermijnen van iemands waardigheid: we zien dat mensen die om hulp vragen of verplichte hulp moeten accepteren, voortdurend worden bejegend op basis van wantrouwen, dat er òver hen wordt beslist en ze geen erkenning krijgen voor hun persoonlijke verhaal. Als je bijvoorbeeld te horen krijgt van het UWV dat je je als eerste je katten weg moet doen, omdat die veel te veel geld kosten, terwijl zij de enige reden zijn dat je überhaupt nog leeft. Jouw bloedjes zijn in de ogen van de ander dan verworden tot een kostenpost die efficiënt weggewerkt kan worden. Of je hebt na heel veel aarzeling en maanden van prutsen met dubbele brillen, een bril van €75 uitgezocht. Je kunt niet gewoon betalen, maar moet toestemming vragen aan je bewindvoerder. Die de bril vervolgens  kwalificeert als 'wel heel duur en vindt dat dat wel goedkoper kan.' En eerst een offerte van de brillenwinkel wil zien, voordat het geld gestort kan worden. Het is schrikbarend hoeveel bewoners hier mee te maken krijgen en op of onder het sociaal minimum zitten, zoals dat heet. Afgelopen jaar hebben wij in gesprekken met de gemeente die onderzoek doet naar armoede en gezondheid en ook in gesprekken met politieke partijen dit signaal afgegeven en geprobeerd het perspectief van buurtbewoners voor het voetlicht te brengen.

 

De  meerwaarde van werken vanuit de leefwereld

In onze ontmoetingen met buurtbewoners merken wij steeds weer hoe bijzonder het is om zonder specifieke opdracht te kunnen aansluiten bij datgeen wat erop hun pad komt. Vaak zijn wij betrokken bij verschillende aspecten van iemands leven of trekken we binnen gezinnen op met verschillende gezinsleden die elk met hun eigen vragen bij ons komen. We hebben zicht op individuele personen, maar ook op relaties binnen een gezin en onderlinge spanningen die er soms zijn. We merken daarin een verschil met veel andere hulpverleners of instanties die vaak veel fragmentarischer werken. Veelal zijn er voor diverse hulp- en zorgvragen verschillende betrokkenen die elk zicht hebben op hun eigen vakgebied en binnen een gezin op die ene persoon met een hulpvraag. Vanuit hun eigen professie doen zij een beroep op iemand, terwijl zij vaak geen weet hebben van alle anderen die ook een beroep doen op diezelfde persoon. Omdat wij aansluiten in de leefwereld bij de personen met wie we werken, hebben wij vaak wel zicht op wat er allemaal voorbij kan komen binnen een gezin. We zien hoe bewoners overvraagd kunnen worden door allerhande hulpverleners, nog los van allerlei reguliere afspraken waar mensen mee te maken hebben. Als buurtpastor proberen we bewoners te ondersteunen door met hen mee te gaan naar gesprekken om hun perspectief en (on)mogelijkheden bij andere hulpverleners en instanties duidelijk te maken.

 

Present kunnen werken met bewonersgroepen

De presente manier van werken resulteert er vaak in dat bewoners zélf iets gaan organiseren: een dagje uit, een groep van bewoners met een psychiatrische achtergrond starten, een eetclub, een dansavond, een vrouwengroep, een cursus gezond eten. Dit is vaak zeer de moeite waard: het realiseert eigenwaarde en verbondenheid. Het zorgt er voor dat buurtbewoners vaardigheden oefenen met elkaar. Een groep biedt een kans om te verschijnen in vreugde en verdriet, dat werkt helend. Het doet er toe om hier als werker trouw aan te mogen blijven, om veiligheid en continuïteit te mogen bieden, zonder de groep afhankelijk van je te houden. Jammer genoeg ontdekken wij hierbij in de praktijk terughoudendheid op de werkvloer. De vraag leeft bij ons en onze collega-sociaal makelaars: hoe lang mag ik optrekken met een buurtbewonersgroep? De zorg is: "Ik mag niet langere tijd achtereen een groep begeleiden. Wanneer moet ik het loslaten?" Deze terughoudendheid en zorg betreuren wij. Komt dit de groepen ten goede? Buurtbewoners willen best graag zelfstandig hun groep draaien, maar zijn daar in de eerste periode vaak nog niet aan toe. Zij hebben belang bij continuïteit. De werker aan wie zij gewend zijn en die vertrouwd en veilig voelt zou langer moeten kunnen blijven, zonder hierin te overdrijven, uiteraard. Een vroegtijdig einde van de begeleiding of een opgelegde overdracht aan een andere werker betekent vaak verlies van veiligheid en vertrouwen en vertraagt het emancipatieproces in de groep.

 
 
*